Kabartma Yazı Nedir? Braille Alfabesi ile Yazı Nasıl Yazılır? Nasıl Okunur?

0
553
Kişi Okudu

Braille Alfabesi görme engellilerin kullandıkları ve kabartma altı noktanın kombinasyonları ile oluşan yazım şeklidir.

Braille alfabesi, kör alfabesi, kabartma yazı şeklinde adlandırılmış olsa da ülkemizde daha çok kabartma yazı şeklinde tabir edilmektedir.

İlk olarak 1821 yılında Louis Braille tarafından geliştirilen bu yazı, iki sütun taşıyan dikdörtgen üzerinde 6 adet noktadan oluşur ve her iki sütunda üçer adet nokta bulunur.

Her nokta kendine ait bir sayı ile adlandırılır ve bu sayılar ile harf, hece veya kelimeler oluşturulur. Sol sütundaki 3 nokta yukarıdan aşağıya 1,2 ve 3, sağ sütundaki 3 nokta ise yukarıdan aşağıya 4,5 ve altı olarak adlandırılır.

Örneğin; 1,2,3 dendiğinde sol sütundaki 3 noktanın tamamı olarak belirtilir ve bu “l” harfini temsil eder. 1,3 “k”, 1,4 ise “c” harfini temsil etmektedir.

Kabartma yazı yazarken kullanılan üç materyal vardır. Öncelikle standart olan 160 gr. kağıt, kabartma yazı kalemi ve her harf için bir hücrelik boşluk ayrılmış ve kabartma yazı yazımına uygun tablet.

Kabartma yazı kağıdı özellikle Japon Bristol kağıdı kullanılır. Günümüzde fotokopi için kullanılan A4 kağıtların ağırlıkları 80 gramdır ve gerekli sağlamlıkları yoktur. 160 gramlık Japon Bristol kağıtları hem daha sağlam, hem de dayanıklıdır. Yazıların oluşabilecek baskılar ile silinmemesi gerektiğinden en uygun kağıt olarak Japon Bristol kağıdı seçilmiştir.

Kabartma yazı kalemleri parmak ile üzerine bastırılabilecek uygun bir alanı ve ucunda çivi şeklinde bir demir bulunan yarı plastik, yarı demir bir kalemdir. Kağıda yapılan baskılar ile kağıt üzerinde nokta kabartmak için kullanılır.

Tablet ise çeşitli ebatlarda bulunabilir. 4 satırlık veya a4 ebatlarında olan 27 satırlık olanları en çok kullanılan tablet boyutlarındandır. Her bir harf için bir hücrelik boşluğu bulunur ve her boşluğun karşılığında ise 6 noktanın yerlerini belirten çukurlar bulunur. İki bölümü vardır. Üst tarafında hücreler, alt tarafında ise çukurlar şeklinde. Bu iki bölüm açılıp kapanabilir şekilde tasarlanmıştır. Kullanılan kağıt bu iki bölümün arasına konularak üst bölüm alt bölümün üstüne kapatılır ve yazı yazılır. Çukurların olduğu bölümün dört köşesinde nokta şeklinde tümsekler ve karşılığında kalan kısımda ise boşluklar vardır. Bu tümseklerin üzerine kağıdın dört köşesi denk getirilir ve üst taraf kapatıldığında tümsekler boşluk olan kısma girerek kağıdı sabit tutar. Bu sayede yazı yazarken kağıdın kayması önlenir.

Kabartma yazının ana dili Fransızca’dır. Bu sebeple Türkçe harfler (ş.ç.ö.ğ.ü.ı) bu alfabede bulunmamaktadır. Türkçe olan harfler için yeni semboller üretilmiş ve ülkemizde bu şekli ile kullanılmaktadır.

Matematik ve müzik sembolleri için ayrı nokta kombinasyonları bulunan bu yazım şeklinin, öğrenenlere daha hızlı okuma imkanı vermesi açısından çeşitli kısaltmalar kullanılarak yazılması için de kendine özgü kombinasyonları mevcuttur.

Braille alfabesi yani bizim kullandığımız tabiri ile kabartma yazı latin alfabesi olmayan ülkelerde de kullanılabilir. Rusça, Arapça, Yunanca, Ermenice, İbranice, Japonca ve Çince gibi bir çok dilde rahatlıkla kullanabilen kabartma yazı, harflerin içindeki sıralamalara göre değil, orjinalindeki sahip olduğu sese göre eşleştirme yapılır.

Örneğin Yunanca harf Γnın Yunan Alfabesi’nde üçüncü sırada yer almasına rağmen C sesini değil G’yi temsil eder.

Yaklaşık 600 yıl önce de Suriyeli seçkin bir Arap profesör olan Zain-Din el Hamidi notlarını tutmak ve kitaplarını yazmak için kendi geliştirdiği bir sistemi kullandı. Doğduktan kısa bir süre sonra görme yetisini kaybeden profesör buna rağmen hukuk ve yabancı diller konusunda kendisini, kendi hazırladığı alfabeye çevirttiği kitapları okuyarak oldukça geliştirdi.

Braille alfabesi (Kabartma Yazı) derslerini okumak istiyorsanız ilgili içeriğimize buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

BU İÇERİKLER DE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

CEVAP VER

Lütfen Yorum Yapın
Buraya isminizi yazın